WIBOR można podważyć w sądzie. Prawniczka wskazuje kiedy

Przez lata napsuł krwi milionom kredytobiorców. Teraz przechodzi do lamusa. WIBOR, bo o nim mowa, ma być zastąpiony przez wskaźnik POLSTR. Zanim jednak odejdzie, warto wyjaśnić, czym jest tak naprawdę WIBOR. To skrót od ang. Warsaw Interbank Offered Rate, który oznacza referencyjną wysokość oprocentowania pożyczek na polskim rynku międzybankowym.

– WIBOR to po prostu wskaźnik ustalany przez banki na podstawie określonej procedury pod nadzorem instytucji zewnętrznych, od którego zależy wysokość oprocentowania w umowie kredytu złotowego – wyjaśnia w rozmowie z serwisem Infotuba.pl Agnieszka Sobczyk, radca prawny w Kancelarii Radców Prawnych K & L Legal Granat i Wspólnicy.

WIBOR funkcjonuje od 1991 roku i — podobnie jak londyński LIBOR czy frankfurcki EURIBOR — stanowi podstawę do ustalania oprocentowania kredytów, lokat, obligacji oraz rozliczeń kontraktów terminowych. W praktyce można powiedzieć, że WIBOR to „hurtowa cena pieniądza” w złotych, która odzwierciedla oczekiwania banków co do przyszłych decyzji Rady Polityki Pieniężnej (RPP) oraz ich własne koszty finansowania.

Zależy od niego oprocentowanie kredytów

Od wskaźnika WIBOR zależy oprocentowanie kredytów złotowych.

– Przyjęcie, że informacja o konsekwencjach występowania ryzyka zmiany oprocentowania była niepełna, może skutkować nawet nieważnością umowy. Pełna informacja o WIBOR i jego historycznych wartościach winna była wskazywać, że w przeszłości WIBOR wynosił nawet 15 proc., co przekładało się na kilkukrotnie wyższe raty i znaczące podwyższenie kosztu kredytu. Mało tego, wysokie oprocentowanie skutkuje tym, że w racie nawet 90 proc. to odsetki, a kapitał prawie się nie zmniejsza, mimo znacznego obciążenia budżetu domowego – tłumaczy mec. Sobczyk.

WIBOR a stopy procentowe

Często można usłyszeć, że WIBOR podąża za stopami procentowymi Narodowego Banku Polskiego (NBP). To prawda, ale relacja nie jest bezpośrednia.

– WIBOR podąża za stopami procentowymi NBP, ale nie jest wprost z nimi powiązany – zauważa mec. Sobczyk.

Oznacza to, że nawet przy stabilnych stopach NBP WIBOR może rosnąć lub spadać w zależności od warunków na rynku międzybankowym.

Jaki ma wpływ na wysokość rat?

Rata kredytu składa się z części kapitałowej i odsetkowej.

– Im wyższa jest stopa WIBOR, tym wyższe są raty odsetkowe, a sam udział kapitału w racie się zmniejsza, chyba że konsument spłaca raty malejące – wyjaśnia mec. Sobczyk.

W praktyce oznacza to, że w okresach wysokiego WIBOR większość miesięcznej raty idzie na odsetki, co znacznie wydłuża spłatę kredytu i zwiększa całkowity koszt pożyczki.

Czy można go podważyć w sądzie?

WIBOR nie jest wskaźnikiem niezależnym od kontroli prawnej – w niektórych przypadkach kredytobiorcy mogą go kwestionować w sądzie.

– Najczęściej WIBOR jest podważany z uwagi na brak pełnej informacji o ryzyku stopy procentowej, choć zdarza się, że jest podważany także dlatego, że nie odzwierciedla rzeczywistych transakcji na rynku międzybankowym rynku pieniężnym – tłumaczy mec. Sobczyk.

Oznacza to, że jeśli bank nie poinformował klienta o potencjalnych konsekwencjach wzrostu wskaźnika, umowa kredytowa może zostać podważona.

Przykłady klauzul abuzywnych

Eksperci podkreślają, że nie tylko niepełna informacja o ryzyku zmiennej stopy procentowej budzi wątpliwości prawne.

– Poza wspomnianą wyżej abuzywnością zdarza się, że oprocentowanie nie zależy od zmiany samego WIBORU, ale od decyzji banku ujawnianej w tabeli oprocentowania czy uchwale zarządu banku. Jeśli chodzi o abuzywność zasad zmiany oprocentowania, podnoszono, że oprocentowanie zmieni się w zależności od niedookreślonych współczynników rynkowych – wskazuje prawniczka.

FAQ – Wskaźnik WIBOR

Co to jest WIBOR?

WIBOR to skrót od ang. Warsaw Interbank Offered Rate, czyli wskaźnik referencyjny stopy procentowej. W uproszczeniu, to wysokość oprocentowania na rynku międzybankowym, po jaką banki udzielają sobie wzajemnie pożyczek.

Czy WIBOR ma być zastąpiony?

Tak. Będzie zastąpiony wskaźnikiem POLSTR.

Co to jest POLSTR?

POLSTR to skrót od ang. Polish Short-Term Rate, czyli wskaźnik referencyjny, który ma zastąpić WIBOR. Opiera się na rzeczywistych transakcjach depozytowych i ma zapewnić większą przejrzystość oraz stabilność oprocentowania kredytów.